گریس نسوز چیست ؟ ویژگی انواع گریس های نسوز

قبل از پرداختن به کاربردها و موارد مصرف گریس نسوز ، بهتر است ابتدا با این روان‌ کننده و دلیل استفاده از آن آشنا شویم. گریس نسوز نوعی روان‌ کننده تخصصی است که برای کاهش اصطکاک و سایش بین قطعات متحرک در دمای بالا و شرایط پر فشار طراحی شده است. بسیاری از ماشین‌ آلات صنعتی، تجهیزات تولیدی و قطعات مکانیکی هنگام کار با فشار، سرعت و دمای بالا مواجه هستند. افزایش حرارت در این شرایط ممکن است باعث کاهش کیفیت روانکاری، افزایش اصطکاک، فرسایش قطعات و در نهایت کاهش عمر مفید تجهیزات شود. به همین دلیل، استفاده از گریس نسوز بسیار مهم و حائز اهمیت است. این نوع گریس معمولا از ترکیب روغن پایه، ماده غلیظ‌ کننده و افزودنی‌ های مخصوص تولید می‌ شود که هر یک نقش مهمی در مقاومت حرارتی و نحوه کار آن دارند.

گریس نسوز بیشتر در تجهیزاتی مورد استفاده قرار می‌ گیرد که در معرض حرارت بالا و فشار زیاد قرار دارند. این روان‌ کننده با کاهش اصطکاک و محافظت از قطعات، به افزایش طول عمر دستگاه‌ ها و کاهش هزینه‌ های تعمیر و نگهداری کمک می‌ کند.

از دیگر ویژگی‌ های مهم گریس نسوز می‌ توان به مقاومت در برابر اکسیداسیون، پایداری حرارتی، خاصیت آب‌ گریزی و توانایی تحمل فشار بالا اشاره کرد. گریس به دلیل مقاومت در برابر اکسیداسیون، در اثر تماس طولانی‌ مدت با هوا و حرارت، دیرتر دچار افت کیفیت می شود. همچنین خاصیت آب‌ گریزی، مانع نفوذ رطوبت به محل روانکاری شده و از خوردگی قطعات جلوگیری می‌ کند.

• مقاومت بالا در برابر حرارت و تغییرات دمایی
• کاهش اصطکاک و سایش بین قطعات
• مقاومت مناسب در برابر فشار و بارهای مکانیکی
• پایداری در برابر اکسیداسیون
• خاصیت آبگریزی و مقاومت در برابر رطوبت
• چسبندگی مناسب به سطح قطعات

در برخی از انواع گریس نسوز از افزودنی‌ هایی مثل EP (Extreme Pressure) استفاده می‌ شود که باعث افزایش توان تحمل فشار گریس می گردند. به همین دلیل، گریس‌ های دارای افزودنی EP در ماشین‌ آلات صنعتی، یاتاقان‌ ها و قطعات تحت فشار زیاد، کاربرد بسیاری دارند.

• گریس نسوز پایه لیتیوم کمپلکس

گریس لیتیوم کمپلکس یکی از پرکاربردترین انواع گریس نسوز در صنایع مختلف است. این نوع گریس در مقایسه با گریس‌ های لیتیومی معمولی، از مقاومت حرارتی بالاتری برخوردار هستند و در برابر اکسیداسیون، فشار و شست‌ و شو با آب مقاومت بیشتری دارند. به همین دلیل، از آن در روانکاری یاتاقان‌ ها، ماشین‌ آلات صنعتی و تجهیزاتی که در دمای بالا فعالیت می‌ کنند، استفاده می‌ شود.

• گریس نسوز پایه پلی‌ اوره

گریس پلی‌ اوره یکی دیگر از انواع گریس‌ های مقاوم به حرارت است که پایداری اکسیداسیون بالایی نیز دارد. این نوع گریس معمولا در موتورهای الکتریکی، فن‌ ها و بلبرینگ‌ هایی که نیاز به روانکاری طولانی‌ مدت دارند، کاربرد دارد.

• گریس نسوز پایه بنتونیت

گریس بنتونیت نوعی گریس بدون صابون است که به دلیل ساختار معدنی خود، در برابر حرارت بالا مقاومت خوبی دارد. این گریس حتی در دماهای بسیار بالا نیز ساختار خود را تا حد زیادی حفظ می‌ کند و برای برخی تجهیزات صنعتی که با حرارت شدید مواجه هستند، مورد استفاده قرار می‌ گیرد. با این حال، برای همه کاربردها مناسب نیست و باید با توجه به شرایط دستگاه انتخاب شود. 

• گریس نسوز پایه سیلیکون

گریس سیلیکونی به دلیل مقاومت حرارتی بالا، پایداری شیمیایی مناسب و مقاومت در برابر رطوبت، کاربردهای خاصی دارد. این نوع گریس علاوه بر تحمل دماهای بالا، برای قطعاتی که در معرض آب، مواد شیمیایی یا جریان الکتریکی قرار دارند، نیز گزینه مناسبی محسوب می‌ شود.

• گریس نسوز پایه کلسیم سولفونات

گریس کلسیم سولفونات کمپلکس یکی از گریس‌ های پیشرفته با مقاومت بالا در برابر حرارت، فشار و آب است. این نوع گریس به دلیل توانایی تحمل بار زیاد و مقاومت مناسب در صنایع سنگین مثل فولاد، معدن و تجهیزات صنعتی سنگین مورد استفاده قرار می گیرد.

گریس نسوز در تجهیزاتی که قطعات آن‌ ها تحت دمای بالا و فشار زیاد قرار دارند، استفاده می شود. این روان‌ کننده با ایجاد یک لایه محافظ بین سطوح متحرک، اصطکاک و سایش را کاهش داده و از آسیب دیدن قطعات در اثر حرارت یا بارهای مکانیکی جلوگیری می‌ کند. همچنین به دلیل دوام بالا، نیاز به روانکاری مکرر را کاهش داده و به افزایش طول عمر تجهیزات کمک می‌ کند.

از مهم‌ ترین کاربردهای گریس نسوز می‌ توان به روانکاری بلبرینگ‌ ها، یاتاقان‌ ها، چرخ‌ دنده‌ ها، ریل‌ ها، زنجیرها، موتورهای الکتریکی، تجهیزات خطوط تولید و ماشین‌ آلات صنعتی اشاره کرد. گریس نسوز در صنایع مختلف نیز کاربرد زیادی دارد که از جمله آن‌ ها می‌ توان به موارد زیر اشاره کرد:

• صنعت فولاد: روانکاری یاتاقان‌ ها، نوار نقاله‌ ها، غلتک‌ ها و تجهیزات مستقر در مجاورت کوره‌ ها
• صنعت سیمان: روانکاری آسیاب‌ های گلوله‌ ای، کوره‌ های دوار، فن‌ ها و سایر تجهیزات در معرض حرارت و گرد و غبار
• صنعت شیشه: روانکاری قطعات و تجهیزات خطوط تولید و قالب‌ های شیشه که در دمای بالا فعالیت می‌ کنند.
• صنعت ریخته‌ گری: محافظت از قطعات متحرک ماشین‌ آلات و تجهیزاتی که در معرض حرارت شدید قرار دارند.
• صنایع خودروسازی و حمل‌ و نقل: روانکاری بلبرینگ‌ ها، یاتاقان‌ ها و سایر قطعاتی که تحت فشار و دمای بالا هستند.

انتقال و تزریق گریس به دلیل ساختار نیمه جامد و غلظت بالای آن به محل روانکاری بدون استفاده از ابزار مناسب، به راحتی امکان پذیر نمی باشد. به همین دلیل، از گریس پمپ برای تزریق یکنواخت و کنترل‌ شده گریس به بلبرینگ‌ ها، یاتاقان‌ ها و سایر قطعات متحرک استفاده می‌ شود. استفاده از این محصول علاوه بر افزایش دقت در روانکاری، از هدر رفتن گریس نیز جلوگیری می کند. انتخاب نوع این ابزار انتقال گریس به عواملی مثل حجم گریس‌ کاری، تعداد نقاط روانکاری، نوع تجهیزات و محیط کاری بستگی دارد. برای مثال، در تعمیرات سبک معمولا از مدل‌ های دستی استفاده می‌ شود، در حالی که در خطوط تولید و صنایع بزرگ، مدل‌ های بادی یا برقی انتخاب بهتری هستند.

از رایج‌ ترین انواع ابزار انتقال گریس می‌ توان به موارد زیر اشاره کرد:

• گریس پمپ دستی : مناسب برای کارهای سبک، تعمیرگاه‌ ها و مصارف عمومی.
• گریس پمپ برقی : گزینه‌ ای مناسب برای روانکاری سریع و مداوم در محیط‌ های صنعتی.
• گریس پمپ بادی (پنوماتیکی): مناسب برای مراکز صنعتی و کارگاه‌هایی که به هوای فشرده دسترسی دارند و حجم گریس‌کاری بالاست.
• گریس پمپ سطلی : مناسب برای کارهای سنگین و روانکاری مداوم در صنایع و کارگاه‌ هایی با مصرف بالای گریس.
• مدل شارژی (باتری دار): مدل قابل حمل که بدون نیاز به برق یا کمپرسور، گریس کاری را با سرعت و دقت بالا انجام می دهد.

هر دو برای روانکاری قطعات، کاهش اصطکاک و جلوگیری از سایش مورد استفاده قرار می‌ گیرند، اما تفاوت آن‌ ها در نوع ترکیبات، میزان مقاومت در برابر حرارت و شرایط کاری مورد استفاده است. انتخاب بین گریس نسوز و معمولی باید با توجه به دمای کاری، میزان فشار وارد بر قطعات و شرایط محیطی انجام شود.

• مقاومت حرارتی: گریس نسوز در دماهای بالا دوام بیشتری دارد، در حالی که نوع معمولی ممکن است در اثر افزایش دما بخشی از خواص خود را از دست بدهد.
• پایداری در شرایط سخت: گریس نسوز در برابر اکسیداسیون، فشار و تنش‌ های مکانیکی مقاومت بیشتری دارد و برای استفاده در محیط‌ های صنعتی مناسب‌ تر است.
• طول عمر روانکاری: به دلیل ماندگاری بیشتر، گریس نسوز معمولا نیاز به تعویض یا گریس‌ کاری مجدد را کاهش می‌ دهد.
• کاربرد: نوع معمولی بیشتر در تجهیزات با شرایط کاری عادی استفاده می‌ شود، اما گریس نسوز برای ماشین‌ آلات، بلبرینگ‌ ها و تجهیزاتی که در معرض حرارت یا فشار بالا قرار دارند، گزینه بهتری است.

استفاده از گریس نسوز به تنهایی ضامن کارکردن صحیح تجهیزات نیست. اگر این روان‌ کننده به‌ درستی انتخاب یا استفاده نشود، نه‌ تنها از قطعات محافظت نخواهد کرد، بلکه می‌ تواند باعث افزایش استهلاک، کاهش راندمان و حتی خرابی زودهنگام تجهیزات شود. در ادامه با برخی از رایج‌ ترین اشتباهات هنگام استفاده از گریس نسوز آشنا خواهیم شد:

• استفاده از گریس نامناسب

یکی از رایج‌ ترین اشتباهات، انتخاب یک گریس ناسازگار با شرایط کاری دستگاه است. هنگام انتخاب گریس باید عواملی مثل دمای کاری، میزان بار وارد بر قطعات، سرعت حرکت و شرایط محیطی در نظر گرفته شود. استفاده از گریس نامناسب می‌ تواند باعث کاهش کیفیت روانکاری و آسیب به قطعات شود.

• مخلوط کردن انواع مختلف گریس

ترکیب دو گریس با فرمولاسیون یا غلیظ‌ کننده متفاوت همیشه کار درستی نیست. در برخی موارد، این کار باعث کاهش دوام گریس، افت کیفیت روانکاری یا تغییر خواص آن می‌ شود. اگر قصد تعویض نوع گریس را دارید، بهتر است ابتدا گریس قبلی تا حد امکان از محل روانکاری خارج شود.

• گریس‌ کاری بیش از حد

تصور اینکه تزریق مقدار بیشتر گریس باعث محافظت بهتر از قطعات می‌ شود، اشتباه است. گریس بیش از اندازه می‌ تواند موجب افزایش دمای کاری، بالا رفتن فشار داخل یاتاقان یا بلبرینگ و حتی آسیب دیدن آب‌ بندها شود.

• گریس‌ کاری کمتر از میزان مورد نیاز

کمبود گریس نیز به اندازه گریس کاری بیش از حد مضر است. در این شرایط، لایه روانکار به‌ طور کامل بین قطعات تشکیل نمی‌ شود و اصطکاک، سایش و تولید حرارت افزایش می یابد. به همین دلیل، گریس‌ کاری می بایست مطابق با دستورالعمل سازنده تجهیزات انجام شود.

• بی‌ توجهی به زمان‌ بندی روانکاری

گریس نسوز نیز مانند سایر روان‌ کننده‌ ها پس از مدتی بخشی از خواص خود را از دست می‌ دهد. اگر روانکاری در بازه‌ های زمانی مناسب انجام نشود، احتمال فرسودگی قطعات و کاهش راندمان تجهیزات افزایش خواهد یافت.

• آلوده شدن گریس هنگام استفاده