پیچ گوشتی چیست؟ کاربرد پیچ گوشتی در صنایع مختلف

شناخت انواع پیچ‌ گوشتی از نظر کاربرد باعث می شود تا در شرایط مختلف، ابزار مناسب را انتخاب و از آسیب به پیچ یا خطرات احتمالی جلوگیری کنید. در ادامه پرکاربردترین انواع پیچ‌ گوشتی معرفی شده‌ اند:

دو سو (Flat / تخت)

این مدل برای باز و بسته کردن پیچ‌ های دو سو طراحی شده است. سری آن به صورت یک شکاف صاف ساخته شده و برای استفاده، نوک ابزار باید دقیقا در شکاف پیچ قرار گیرد. طول و عرض نوک معمولا با میلی‌ متر یا اینچ مشخص می‌ شوند، مثل X1002 که طول 100 میلی‌ متر و عرض 2 میلی‌ متر دارد.

• چهار سو (Cross / صلیبی)

مدل چهار سو مناسب پیچ‌ های ضربدری یا چهار پر است. نوک ضربدری آن گشتاور بیشتری ایجاد می‌ کند و کنترل کاربر را افزایش می‌ دهد، به‌ طوری که سری ابزار بدون سر خوردن، پیچ را باز و بسته می‌ کند.

• ستاره‌ ای (Torx)

نوک این مدل به شکل ستاره‌ ای شش‌ پر یا پنج‌ پر است و مخصوص پیچ‌ های ستاره‌ ای طراحی شده است. اغلب در تعمیر و باز و بسته کردن محصولات دیجیتالی و الکترونیکی مثل لپ‌ تاپ، کامپیوتر و کنسول‌ های بازی مورد استفاده قرار می گیرد. سایز نوک با حرف T مشخص می‌ شود و از T5 تا T50 در بازار موجود است.

• آلنی (Hex / شش گوش)

پیچ‌ گوشتی آلنی برای پیچ‌ های شش‌ سو طراحی شده است و بیشتر توسط افراد فنی و تعمیرکاران استفاده می‌ شود. این ابزار امکان ایجاد گشتاور بالا بدون آسیب به پیچ را فراهم می‌ کند.

• ضربه‌ خور (Impact)

این مدل برای پیچ‌ های سفت، زنگ زده یا منحرف شده طراحی شده و قادر به تحمل ضربات مستقیم است. جنس سر دسته این مدل معمولا فلزی است تا امکان ضربه زدن با چکش را فراهم نماید. این مدل در انواع دو سو، چهار سو و ستاره‌ ای ساخته می‌ شود و نسبت به مدل های معمولی ابعاد بزرگ‌ تری دارد.

• ساعتی (Precision)

• شکاف‌ دار (Slotted / Flat):

یکی از قدیمی‌ ترین مدل‌ ها که برای پیچ‌ های دارای شیار مستقیم استفاده می‌ شود و در مصارف عمومی کاربرد دارد.

• فیلیپس (Phillips):

• رابرتسون (Robertson):

دارای مقطع مربعی که از لغزش جلوگیری کرده و کنترل بیشتری هنگام باز و بسته کردن ایجاد می‌ کند.

• pozidriv:

مدل ارتقا سافته فیلیپس با شیارهای اضافه که باعث افزایش دقت و انتقال نیرو می شود.

• تورکس (torx):

طراحی ستاره‌ ای با هدف تحمل گشتاور بالا با کاربرد گسترده در صنایع خودرو و تجهیزات الکترونیکی.

• امنیتی تورکس (Security Torx):

این مدل مشابه تورکس معمولی است و تفاوت آن داشتن با پین مرکزی برای جلوگیری از باز شدن توسط ابزارهای معمولی است.

• تورکس پلاس (torx plus):

نسخه پیشرفته‌ تر تورکس است که سطح تماس بیشتر و استهلاک کمتری دارد.

• شش‌ گوش (Hex / Allen)

مناسب پیچ‌ های آلنی و پرکاربرد در مونتاژ قطعات مکانیکی

• سوکت مربعی (Square Socket)

این مدل بیشتر در کاربردهای صنعتی و تخصصی استفاده می‌ شود.

• سه سو (Tri-wing / Three point)

• دستی یا ساده

مدل‌ های دستی از رایج‌ ترین انواع این ابزار هستند که نیروی چرخش در آن‌ ها مستقیما توسط کاربر تامین می‌ شود. این نوع ابزار در مدل‌ های مختلف دوسو، چهارسو و ... تولید می‌ شود. امروزه بسیاری از مدل‌ های دستی با طراحی‌ های پیشرفته‌ تر مثل جغجغه‌ ای یا هرزگرد تولید و عرضه می‌ شوند. این مدل ها نیازی به وارد کردن نیروی زیاد ندارند، بنابراین باعث کاهش خستگی دست و افزایش سرعت کار می‌ شوند. برخی مدل‌ های جغجغه‌ ای قابلیت استفاده از بیت پیچ گوشتی قابل تعویض را نیز دارند.

• برقی

پیچ گوشتی برقی نیروی مورد نیاز خود را با استفاده از موتور الکتریکی (برق) تامین می کند و برای افزایش سرعت و کاهش نیروی فیزیکی کاربر طراحی شده است. این مدل ها معمولا از بیت‌ های قابل تعویض استفاده می‌ کنند و در مدل‌ های مختلفی مثل سه‌نظام‌ دار یا دارای بیت‌ گیر شش‌ گوش استاندارد تولید می‌ شوند. از این ابزار در مصارف خانگی، کارگاهی و خطوط مونتاژ استفاده می شود.

• بادی

مدل بادی نیروی مورد نیاز خود را از طریق هوای فشرده تامین می‌ کند و به کمپرسور باد متصل می‌ شود. این نوع ابزار به دلیل سرعت بالا و توان مناسب، در صنایع مکانیکی، خطوط تولید و مونتاژ صنعتی کاربرد زیادی دارد و برای استفاده طولانی‌ مدت گزینه‌ مناسبی محسوب می‌ شود.

• شارژی

• دسته ضربه‌ خور: این مدل دارای ساختاری مستحکم است و در انتهای آن یک قسمت فلزی تعبیه شده تا امکان ضربه زدن با چکش فراهم باشد. این مدل برای پیچ‌ های سفت یا زنگ‌ زده بسیار کاربردی است.
• دسته ارگونومیک سه‌ ضلعی: طراحی دسته سه‌ ضلعی باعث کنترل بهتر ابزار در دست شده و از لغزش هنگام اعمال گشتاور جلوگیری می‌ کند.
• دسته کریستالی شش یا هشت‌ ضلعی: این نوع دسته ها معمولا از پلاستیک شفاف ساخته می‌ شوند و ظاهر خاصی دارند. در مدل‌ های بی‌ کیفیت ممکن است در برابر ضربه شکننده باشند.
• دسته گرد: طراحی ساده و رایج که برای کارهای عمومی مناسب است.
• دسته بیضوی: به دلیل فرم خاص، فشار را بهتر در دست توزیع کرده و باعث راحتی بیشتر می شود.

• بسته‌ بندی کیفی: در این نوع، چند ابزار با سایزها یا کاربردهای مختلف داخل یک کیف (معمولا برزنتی یا پارچه‌ ای مقاوم) قرار می‌ گیرند. این مدل برای تکنسین‌ ها و افرادی که نیاز به حمل مجموعه کامل دارند، بسیار کاربردی است و گاهی ابزارهای جانبی مانند فازمتر نیز در آن وجود دارد.
• بسته‌ بندی جعبه‌ ای: شامل مجموعه‌ ای از پیچ‌ گوشتی‌ ها یا دسته به همراه چندین سری قابل تعویض است که داخل یک جعبه پلاستیکی یا فلزی قرار می‌ گیرد. این نوع بسته‌ بندی نظم بیشتری ایجاد کرده و برای استفاده‌ های کارگاهی و صنعتی مناسب است.
• بسته‌ بندی تکی: در این حالت ابزار به‌ صورت جداگانه عرضه می‌ شود و معمولا شامل مدل‌ های پرکاربرد مثل دوسو و چهارسو است. این گزینه برای کاربرانی مناسب است که به یک نوع خاص نیاز دارند.

مدل‌ هایی از این ابزار وجود دارند که ممکن است در زندگی روزمره کمتر دیده شوند، مثل پیچ گوشتی آلنی که ظاهری شبیه مدل ستاره‌ ای دارد اما برای باز و بسته کردن پیچ‌ های آلن مورد استفاده قرار می گیرد. شناخت انواع این ابزارها، حتی اگر کمتر با آن‌ ها کار کنیم، خالی از لطف نیست. در ادامه به معرفی انواع پیچ گوشتی خاص خواهیم پرداخت:

• آلنی
• سه سو بنز
• مثلثی
• بکسی
• ستاره ای
• ستاره ای سوراخ دار
• هشت سو PZ
• هزار خاری
• دو شاخ
• جغجغه ای
• ترکمتردار
• فاق مستقیم
• مشتی
• ضد جرقه
• نود درجه
• فشاری
• همه کاره
• ترمینالی

پیچ گوشتی آلن چیست؟

این ابزار با نوک شش‌ ضلعی برای باز و بسته کردن پیچ‌ های شش گوش طراحی شده و در مونتاژکاری و تعمیر ماشین‌ آلات کاربرد فراوانی دارد.

پیچ گوشتی سه سو بنز چیست؟

این مدل دارای سه تیغه با زاویه 120 درجه نسبت به هم است که شکل حرف Y را ایجاد می‌ کند. از آن در صنایع بازی و تلفن‌ های همراه و هر جایی که پیچ سه سو وجود دارد، استفاده می شود.

پیچ گوشتی مثلثی چیست؟

نوک این ابزار مثلثی و مناسب پیچ‌ های مثلثی است. سری آن در داخل پیچ قرار می‌ گیرد و با چرخاندن آن، پیچ حرکت می‌ کند. نوع مغناطیسی این مدل مانع افتادن پیچ‌ ها می‌ شود و کار با تجهیزات الکترونیکی را آسان‌ تر می‌ کند.

پیچ گوشتی بکسی چیست؟

این ابزار مناسب پیچ‌ هایی است که در مکان‌ های غیرقابل دسترس قرار دارند و نمی‌ توان چرخش لازم را روی دسته ابزارهای معمولی انجام دادانجام داد. پیچ گوشتی بکسی این مشکل را حل می‌ کند.

پیچ گوشتی ستاره‌ ای چیست؟

پیچ گوشتی ستاره ای نیز یکی دیگر از انواع پیچ گوشتی است که دارای نوک ستاره‌ ای شش پر است و برای باز و بسته کردن پیچ‌ های ستاره‌ ای شکل کاربرد دارد. این ابزار در بسیاری از لوازم الکترونیکی استفاده می شود.

پیچ گوشتی ستاره‌ ای سوراخ‌ دار چیست؟

برای پیچ‌ های امنیتی تورکس مناسب است که برای جلوگیری از دسترسی آسان ساخته شده‌ اند. نوک این ابزار ستاره‌ ای دارای یک سوراخ در وسط است و پیچ‌ های امنیتی را بدون آسیب باز و بسته می‌ کند.

پیچ گوشتی هشت سو PZ چیست؟

این مدل شکلی شبیه به نوع چهارسو دارد، با این تفاوت که 4 شیار در اطراف نوک وجود دارد و از آن در صنایع چوب و ام دی اف بسیار استفاده می کنند.

پیچ گوشتی هزار خاری چیست؟

این مدل در تعمیرگاه‌ ها و کارگاه‌ های مکانیکی استفاده می‌ شود و معمولا از آلیاژ کروم-وانادیوم ساخته شده تا از دوام و مقاومت بالایی در برابر سایش برخوردار باشد.

پیچ گوشتی دو شاخ چیست؟

نوک این مدل U شکل است و تمام گشتاور را به دو طرف پیچ منتقل می‌ کند. برای تجهیزات الکترونیکی و کارهای برق‌ کاری طراحی شده و در بازسازی مبلمان و تعمیر وسایل نقلیه هم کاربرد دارد.

پیچ گوشتی جغجغه‌ ای چیست؟

این مدل وسیله‌ ای است که فقط در یک جهت چرخش ایجاد می‌ کند و در جهت عکس آن قفل می شود. در این مدل از یک چرخ جغجغه استفاده شده است که تنها در یک جهت دوران می‌ کند و دیگر نیازی به برداشتن و چرخاندن مجدد دسته نیست.

پیچ گوشتی ترکمتردار چیست؟

دارای ترکمتر داخلی است که گشتاور دقیق برای بستن پیچ‌ه ا ایجاد می‌ کند و ایمنی اتصالات را افزایش می‌ دهد.

پیچ گوشتی فاق مستقیم چیست؟

این مدل یک ابزار دو سو است که با زدن دکمه آن، چرخش و گشتاور لازم برای فرو کردن یا خارج کردن پیچ فراهم می‌ شود. استفاده از آن نسبت به مدل دو سوی معمولی راحت‌ تر و سریع‌ تر است.

پیچ گوشتی مشتی چیست؟

این مدل طول کوتاهی دارد و برای فضاهای محدود مناسب است. وزن سبک و مقاومت بالا در برابر ضربه از ویژگی‌ های خاص این مدل محسوب می شود.

پیچ گوشتی ضد جرقه چیست؟

همانطور که می دانید، فعالیت و کار کردن در مناطقی که گازهای قابل اشتعال در آن جا تجمع پیدا کرده است، بسیار خطرناک است، زیرا یک جرقه کوچک هم می تواند خطرساز باشد. این مدل مخصوص استفاده در چنین مکان هایی ساخته شده است. جنس آن از آلیاژ برنج بوده و از نیکل، کروم و آلومینیوم برای ساخت آن استفاده شده است. کاربرد فولاد در ساخت این ابزار بسیار مهم است. در اصطلاح جنس آن‌ ها را نرم می‌ گویند چرا که در اثر اصطکاک بین این ابزار و سطوح دیگر جرقه‌ ای ایجاد نمی‌ شود.

پیچ گوشتی نود درجه چیست؟

این مدل برای فضاهای باریک طراحی شده است. با استفاده از رابط 90 درجه دریل می‌ توان پیچ‌ هایی که دسترسی به آن‌ها سخت است را به راحتی باز و بسته کرد.

پیچ گوشتی فشاری چیست؟

این مدل با فشار مستقیم کار می‌ کند و نیروی خطی را به چرخش تبدیل می‌ کند. این ابزار هم به صورت دستی و هم برقی تولید می شود و برای باز و بسته کردن پیچ‌ ها بدون نیاز به چرخاندن مداوم دسته مناسب است.

پیچ گوشتی همه کاره چیست؟

این مدل دارای چندین سری مختلف است که روی یک میله قابل نصب هستند و امکان باز و بسته کردن انواع پیچ‌ ها (دوسو، چهارسو، ستاره‌ ای و غیره) را فراهم می‌ کنند. انواع مختلف آن شامل همه کاره دستی، مشتی، جغجغه‌ ای، T شکل، عایق و برقی هستند. با خرید این مدل دیگر نیازب به خرید مدل های مختلف نخواهید داشت.

پیچ گوشتی ترمینالی چیست؟

هر مدل پیچ‌ گوشتی با توجه به طراحی سری و ساختار خود دارای نقاط قوت و محدودیت‌ هایی است که در ادامه به بررسی مهم ترین مزایا و معایب مدل های دو سو، چهارسو و آلنی خواهیم پرداخت:

• مزایا و معایب پیچ‌ گوشتی دوسو

با این حال، مدل های دو سو محدودیت‌ هایی نیز دارد. مه م‌ترین عیب آن احتمال لیز خوردن نوک از داخل شیار پیچ است که می‌ تواند باعث آسیب به پیچ یا سطح اطراف شود. علاوه بر این، دامنه کاربرد آن نسبت به برخی مدل‌ های جدیدتر محدودتر است.

• مزایا و معایب پیچ‌ گوشتی چهارسو

از نظر معایب نیز لازم به ذکر است که این مدل نیاز به انتخاب دقیق سایز مناسب دارد و در صورت استفاده از سایز نامتناسب، احتمال آسیب به سر پیچ یا کاهش کارایی وجود دارد. بنابراین داشتن کمی تجربه در انتخاب سایز صحیح مهم است.

• مزایا و معایب پیچ‌ گوشتی آلن

هنگام خرید این ابزار، فاکتورهای مختلفی باید مدنظر قرار گیرند. به عنوان مثال باید دید این ابزار را برای باز و بسته کردن چه نوع پیچی لازم دارید و با توجه به آن اقدام به تهیه ابزار مناسب نمایید.

یکی از مهم ترین مواردی که هنگام خرید باید به آن توجه کنید، برند سازنده این ابزار است. در این قسمت برخی از بهترین برند پیچ گوشتی را در معرفی خواهیم کرد :

• پیچ گوشتی فونیکس
• پیچ گوشتی ایران پتک
• پیچ گوشتی جی تک
• پیچ گوشتی هامبورگ
• پیچ گوشتی سان فلگ
• پیچ گوشتی پروسکیت
• و برند استنلی