اگر هنگام باز یا بسته کردن پیچ متوجه سر خوردن سر پیچ گوشتی روی پیچ، ساییده شدن لبه ها یا حتی ترک خوردن آن شده اید، احتمالا با فرسودگی قطعه رو به رو شده اید. بسیاری از افراد گمان می کنند خراب شدن این ابزار فقط مربوط به کیفیت پایین محصول است، در حالی که دلیل اصلی این اتفاق مربوط به نحوه انتخاب، تنظیم ابزار و روش استفاده است.
دلایل خراب شدن سر پیچ گوشتی
در این بخش از مقاله به دلایل خراب شدن سر پیچ گوشتی خواهیم پرداخت که عبارتنداز:
- استفاده از سری نامناسب برای نوع پیچ
علاوه بر نوع، سایز ابزار نیز بسیار مهم است. اگر این ابزار کمی کوچک تر از پیچ باشد، هنگام چرخش داخل شیار حرکت می کند و اصطکاک غیرضروری ایجاد می شود. در صورت بزرگ تر بودن نیز به درستی داخل پیچ قرار نمی گیرد و فشار نقطه ای به نوک وارد می شود.
برای جلوگیری از خراب شدن سر پیچ و افزایش دوام ابزار، باید از پیچ گوشتی با سری متناسب با نوع پیچ استفاده کرد.
- اعمال فشار بیش از حد هنگام کار
برخی گمان می کنند برای باز یا بسته کردن راحت تر پیچ، هر چه فشار بیشتری وارد کنند، بهتر است. اما در بسیاری از موارد نتیجه عکس حاصل می شود. وقتی فشار محوری بیش از اندازه وارد می شود، نیروی اضافی به لبه های سر پیچ منتقل شده و به مرور باعث لب پریدگی یا تغییر فرم آن می شود. این مشکل در پیچ گوشتی برقی و دریل بیشتر دیده می شود، زیرا در این شرایط علاوه بر نیروی تولید شده توسط دستگاه، فشار دست کاربر نیز به سر پیچ گوشتی وارد می شود.
- تنظیم نبودن سرعت و گشتاور در دریل و پیچ گوشتی
استفاده از دور بالا برای تمام پیچ ها یکی از اشتباهات رایج در کارگاه ها و استفاده خانگی است. هنگام رسیدن پیچ به انتهای مسیر، گشتاور زیاد باعث ورود ضربه ناگهانی به ابزار می شود. این ضربه اگر تکرار شود، به مرور موجب ترک های ریز و سپس شکستگی خواهد شد.
برای پیچ های ظریف، MDF یا کارهای مونتاژ بهتر است از دور پایین و گشتاور کنترل شده استفاده شود. در مقابل، پیچ های بزرگ تر به توان بیشتری نیاز دارند اما همچنان تنظیم دستگاه باید متناسب با جنس قطعه انجام شود. اگر از پیچ گوشتی برقی استفاده می کنید، قابلیت کلاچ یا تنظیم گشتاور را نادیده نگیرید، این ویژگی دقیقا برای محافظت از پیچ و سری پیچ گوشتی طراحی شده است.
- کیفیت پایین متریال و ساخت
کیفیت همه ابزارها یکسان نیست و ظاهر مشابه همیشه به معنای کیفیت مشابه نمی باشد. ابزار با کیفیت معمولا از فولادهای مقاوم تر ساخته شده و فرایند سخت کاری و عملیات حرارتی روی آن انجام می شود. اگر این فرایند به درستی اجرا نشده باشد، نوک ابزار یا بیش از حد نرم شده و سریع ساییده خواهد شد یا بیش از حد سخت شده و در برابر ضربه شکننده می شود.
نشانه های کیفیت پایین شامل موارد زیر می باشد:
- تغییر رنگ سریع نوک ابزار
- ایجاد خوردگی در مدت کوتاه
- لب پریدگی بعد از چند بار استفاده
- لغزش مداوم روی پیچ
در کارهای پرتکرار، استفاده از ابزار با کیفیت هزینه نیست، بلکه باعث کاهش تعویض ابزار و افزایش سرعت کار می شود.
- استفاده نادرست از ابزار برای کاربردهای دیگر
یکی از دلایل کمتر گفته شده خرابی، استفاده چند منظوره از این ابزار است. بعضی افراد از این ابزار به عنوان اهرم، قلم، ابزار ضربه زن یا حتی برای باز کردن قطعات گیر کرده استفاده می کنند. این ابزار می بایست فقط در راستای انتقال گشتاور استفاده شود. هر نوع نیروی جانبی، خمشی یا ضربه ای باعث تضعیف ساختار آن خواهد شد.
- نگهداری نامناسب و شرایط محیطی
نگهداری اشتباه هم به اندازه استفاده اشتباه در کاهش عمر ابزار موثر است. قرار گرفتن طولانی در محیط مرطوب باعث شروع خوردگی سطحی می شود. این خوردگی به مرور مقاومت ابزار را کاهش می دهد. همچنین نگهداری این ابزارها به صورت درهم داخل جعبه ابزار باعث برخورد مداوم و آسیب به لبه ها می شود.
روش افزایش طول عمر سر پیچ گوشتی
برای افزایش عمر این ابزار به رعایت موارد زیر دقت کنید:
- ابزار را در نگهدارنده یا جعبه مخصوص قرار دهید.
- پس از کار، گرد و براده فلز را پاک کنید.
- از تماس طولانی با رطوبت جلوگیری کنید.
- ابزارهای آسیب دیده را جدا کنید تا باعث آسیب به قطعات دیکر نشوند
چه زمانی باید سر پیچ گوشتی را تعویض کنیم؟
برخی از کاربران تا زمان شکستن کامل از یک ابزار استفاده می کنند، در حالی که تعویض دیرهنگام باعث وارد شدن آسیب به پیچ و حتی دستگاه می شود.
در صورت مشاهده یکی از نشانه های زیر، زمان تعویض سر پیچ گوشتی فرا رسیده است:
- لغزش مکرر روی پیچ
- گرد شدن لبه ها
- کاهش درگیری با شیار پیچ
- ایجاد ترک یا تغییر فرم
- نیاز به اعمال فشار بیشتر از حالت عادی
