در مشاغل مختلف ممکن است نیاز به اندازه گیری نور، دما و ... باشد. مثلا در تاسیسات ساختمانی در موتورخانه نیاز به اندازه گیری دمای آب، محیط و دمای کوره است، بنابراین به سه نوع دما سنج مختلف نیاز دارند. در آزمایشگاه های شیمیایی، دارویی و صنعتی نیز برای سنجش دما و فشار نیاز به ابزارآلات خاصی دارند. به همین دلیل در این مقاله به ابزارآلات اندازه گیری پارامترهای محیطی می پردازیم. بنابراین پیشنهاد می کنیم تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

ابزار اندازه گیری در ابزار میهن
مشاهده همه محصولات ابزار اندازه گیری

از ابزار اندازهگیری پارامترهای محیطی در مشاغل مختلف استفاده می شود

انواع پارامترهای محیطی

انواع پارامترهای محیطی که با ابزار خاصی قابل اندازه گیری و سنجش هستند، عبارتند از :
  • دما
  • رطوبت
  • فشار
  • سرعت باد
  • نور
  • و ...

ابزار اندازه گیری دما

همانطور که در بخش های قبلی هم اشاره شد، پارامترهای مختلفی برای سنجش وجود دارد که دما یکی از آن هاست.
برخی از ابزار اندازه گیری دما عبارتند از :
  • ترموکوپل
ترموکوپل یک ابزار اندازه گیری دما است که در تایپ های مختلف R، S، B، T و ... وجود دارد. 
تایپ ها براساس نوع کاربرد، میزان حساسیت و میزان دما متفاوت است و دقت اندازه گیری هر کدام متفاوت است. 
ترموکوپل سه کلاس A، B و C دارد و دقت اندازه گیری کلاس A نسبت به بقیه بیشتر است.
  • ترمومتر
ترمومتر همان دماسنج است و مثل سنسورهای دیگر میزان دما را اندازه می گیرد. تفاوت آن با سایر ابزارآلات اندازه گیری این است که دما را به صورت لوکال نمایش می دهد. در صنایعی که امکان نصب سنسور دما وجود ندارد یا نیاز به اندازه گیری لحظه ای در یک محل می باشد، از دماسنج های پرتابل استفاده می کنند. کوچک بودن، وزن کم و قابل حمل بودن از ویژگی های دماسنج های پرتابل است.
  • گیج دما
گیج دما نیز یکی دیگر از ابزارآلات اندازه گیری دماست. این ابزار در محل نصب می شود و مقدار دمایی که اندازه گیری شده را در محیطی که نصب شده نمایش می دهد. 
این ابزار در دو مدل عقربه ای و دیجیتالی در بازار موجود است که در مدل عقربه ای دما را با دو واحد سانتی گراد و فارنهایت نشان می دهد.
  • حسگر مقاومت دما (RTD)
این ابزار مثل ترموکوپل میزان دما را اندازه می یگرد ولی تفاوت آن با ترموکوپل نوع خروجی آن است. خروجی ترموکوپل از نوع میلی ولت است، یعنی اگر به محل جوش سنسور حرارت داده شود خروجی در حد میلی ولت ایجاد می شود. خروجی حسگر مقاومتی دما از نوع مقاومتی است. این سنسورها اغلب در فرایندهایی که دمای آن حدود 500 درجه سانتی گراد باشد، استفاده می شوند. سنسور مقاومتی در سه دقت 1، 2 و 3 در بازار موجود است که کلاس 1 آن دقت بیشتری دارد.
  • حسگرهای مادون قرمز
این ابزار اندازه گیری دما به ابزارهای اندازه گیری بدون تماس معروف هستند. در واقع وقتی این ابزار را جلوی یک شیء نگه دارید، سنسور اشعه ماندون قرمز می تاباند و به این ترتیب درجه درمای آن شیء را اندازه گیری می کند.

اندازه گیری این ابزارها (ابزارهای غیر تماسی) خیلی دقیق نیست. به عنوان مثال، در اندازه گیری دمای آب یخ، به علت داشتن تبخیر کم، دمای آن کمی کم تر از صفر درجه سانتی گراد خوانده می شود. یعنی دما را کمی کم تر از حد واقعی نشان می دهد.

ابزار اندازه گیری دما در مدل های مختلف و با ویژگی ها و امکانات مختلف تولید می شوند

ابزار اندازه گیری رطوبت

هوا مخلوطی از گازهای اتمسفری بخار آب و هوای خشک است. در عمل به مخلوط بخار آب و هوای خشک، هوا می گویند. به مقدار بخار آب موجود در اتمسفر، رطوبت هوا می گویند. برای اندازه گیری آن ها از رطوبت سنج هوا استفاده می کنند.
در برخی مشاغل نیاز به اندازه گیری رطوبت هوا یا رطوبت جامدات با رطوبت سنج می باشد. در مشاغل صنعتی اغلب از رطوبت سنج مخصوص جامدات استفاده می شود که انواع مختلف آن عبارتند از :
  • مدل دیجیتال مخصوص چوب، کاغذ و مصالح ساختمانی مثل گچ، سیمان و بتن
  • مدل مناسب علوفه، کمپوست و غلات
  • مدل دیجیتال مخصوص چوب، کاغذ و مصالح ساختمانی (غیر تخریبی، الکتریکی یا القایی یا غیر تماسی)

یکی از سوالات متداول درباره ابزارهای اندازه گیری در رابطه با ابزاری به نام کولیس است. اگر می خواهید بدانید کولیس چیست ؟ لازم به ذکر است که یکی از ابزار اندازه گیری طول، عرض و عمق اشیاء است، برای دانستن تاریخچه کولیس روی لینک آن کلیک کنید.

ابزار اندازه گیری نور

برای اندازه گیری شدت نور در یک فضا از معیاری به نام روشنایی استفاده می شود. شدت نور با واحد کندل یا لوکس اندازه گیری می شود.
لوکس مقدار نور (لومن) است که روی یک سطح یک متر مربعی تابیده می شود. پس شدت نور بر حسب لومن بر فوت مربع (کندل) یا لومن بر متر مربع (لوکس) اندازه گیری می شود.
در اصل میزان نوری که روی یک سطح تابیده شده را اندازه می گیریم تا بدانیم نور کافی برای انجام کارهای مختلف بصری داریم یا خیر.
معمولا افراد از لومن و روشنایی (کندل یا لوکس) به اشتباه از یکی به جای دیگری به طور نادرست استفاده می کنند. به همین دلیل در ادامه می خواهیم به تعریف لومن و لوکس بپردازیم :
  • لومن چیست ؟
لومن یک واحد اندازه گیری است که برای تعیین مقدار نور مرئی که برای انسان با چشم قابل مشاهده می باشد، استفاده می شود. 
شار نوری یک منبع خاص، برحسب لومن اندازه گیری می گردد.
اگر دقت کرده باشید، هنگام خرید لامپ، خروجی آن ها برحسب لومن نشان داده می شود. هر چه خروجی لومن بیشتر باشد، منبع نور شدت بیشتری دارد یا به عبارتی روشن تر است و بالعکس، هر چه خروجی لومن کم تر باشد، منبع نور (لامپ)، روشنایی کم تری دارد.
پس نتیجه می گیریم اگر هنگام خرید لامپ به دنبال روشنایی بیشتر هستید، باید به لومن آن توجه کنید، در حالی که اغلب مردم به وات توجه می کنند. وات فقط میزان مصرف انرژی لامپ را نشان می دهد.
  • لوکس چیست ؟
لوکس یک واحد اندازه گیری است که برای شرح تعداد لومن هایی که روی یک فوت مربع (کندل) یا متر مربع (لوکس) از یک سطح می افتد، استفاده می شود.
فرض کنید یک منبع نور 1000 لومن دارد. اگر همه 1000 لومن در سطحی به مساحت یک متر مربع پخش شود، روشنایی 1000 لوکس خواهد بود، اما اگر این تعداد لومن را روی 10 برابر مساحت به عبارتی روی مساحت 10 متر مربعی پخش کنیم، روشنایی به 100 لوکس کاهش می یابد پس شدت نور کمتر می شود0  
یکی از مهم ترین ابزارآلات اندازه گیری نور محیط، لوکس متر است.
از لوکس متر در مشاغل مختلف مثل صنعت کشاورزی و گلخانه ها، پزشکی، تحقیقات علمی، صنایع غذایی، پتروشیمی، عکس برداری، صنایع رنگ سازی و ... استفاده می شود

ابزار اندازه گیری سرعت باد

ابزار اندازه گیری سرعت و جهت باد عبارتند از :
  • بادنما (WIND VANE)
بادنما ابزاری است که جهت باد را مشخص می کند و با استفاده از راب های الکتریکی، تغییرات را به دستگاه ثبت کننده منتقل می کند.
  • بادسنج (ANEMOMETER)
برای اندازه گیری سرعت باد از بادسنج استفاده می کنند. از باد سنج فنجانی در ایستگاه های هواشناسی استفاده می شود که شامل سه عدد فنجان نیم کره ای است که به صورت افقی توسط بازوهایی روی محور قائم نصب شده اند. با یک مولد مغناطیسیبا اتصالات الکتریکی، حرکت چرخشی فنجان ها به یک ابزار حساس منتقل شده و با تبدیل هایی که صورت می گیرد سرعت باد اندازه گیری می شود.
  • باد نگار (ANEMOGRAPH)
برای اندازه گیری همزمان سرعت و جهت باد از بادنگار استفاده می شود. باد نگار، تلفیقی از بادسنج و بادنما است.